header-vervolg

​Hoe organiseer je een economie?

Gepubliceerd op 27 oktober 2021
​Hoe organiseer je een economie?

Het organiseren van een bedrijf, een school of een ziekenhuis is al een hele klus, maar hoe organiseer je een hele economie? Om de gedachten te bepalen: denk eens aan de producten in een supermarkt. Welke beslissingen, welke handelingen zijn er nodig om bijvoorbeeld een eenvoudig blikje zalm in het schap te krijgen? Van het vangen dan wel kweken van de zalm tot het inblikken en transport ervan. En dan te bedenken dat in een beetje supermarkt enkele tienduizenden soorten producten liggen – de organisatie van een hele economie is dan al snel een duizelingwekkend probleem.

Twee sectoren
In moderne economieën wordt het organisatieprobleem opgelost door de samenwerking van twee sectoren, de marktsector, ruwweg: de particuliere ondernemingen, en de publieke sector, gemakshalve: de overheid. De relatie tussen die twee sectoren is nogal wisselend. Het valt op dat in perioden van crisis de publieke sector aan belang wint. Heel duidelijk was dat tijdens de coronacrisis, toen de overheid zich opwierp als hoeder van de volksgezondheid.
 
De onzichtbare hand
Eén van de beroemdste uitspraken in de economie is de volgende: "Het komt niet door de welwillendheid van de slager, de brouwer of de bakker dat we voldoende te eten hebben, maar omdat ze hun eigenbelang in de gaten houden." Het citaat is van de 18de-eeuwse filosoof Adam Smith, die wel de vader van de economie wordt genoemd. Enigszins gechargeerd: Smith meende dat je mensen hun eigenbelang moest laten najagen en dat vervolgens alles in orde kwam. De markt, door hem wel de Invisible Hand genoemd, deed de rest.
 
Laisser faire
Deze uitspraak van Smith markeerde de opkomst van de liberale markteconomieën. De gedachte was dat de overheid zich zo weinig mogelijk met de economie moest bemoeien, vraag en aanbod moesten hun gang kunnen gaan. In het heelal was het de zwaartekracht die alles op zijn plaats hield, in de economie was deze rol weggelegd voor het eigenbelang. Toen een Frans koopman gevraagd werd welke maatregelen het beste voor de economie zouden zijn, schijnt hij geantwoord te hebben: "Nous laisser faire", laat ons onze gang maar gaan.
 
Opmars van de publieke sector
Ruim twee-en-een-halve eeuw na het befaamde citaat van Smith zijn westerse samenlevingen allesbehalve zuivere markteconomieën. Naast de marktsector is de publieke sector, gemakshalve: de overheid, steeds belangrijker geworden. Aan het begin van de twintigste eeuw waren de uitgaven van de publieke sector zo'n tien procent van het totale, nationale, inkomen. Nu is dat ruwweg vijftig procent. Die toename is niet geleidelijk gegaan.
 
Het zijn vooral crises die de roep om overheidsingrijpen veroorzaken. De Grote Crisis van de jaren dertig heeft de geesten rijpgemaakt voor grootschalige overheidswerken en het ontstaan van een systeem van sociale uitkeringen. De Tweede Wereldoorlog maakte van de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk ware, door de overheid gestuurde, oorlogseconomieën. Na de oorlog zagen we de opkomst van de verzorgingsstaat, met een tot dan toe ongekend stelsel van sociale zekerheid.
 
Sanering van de publieke sector
In de jaren tachtig ging de slinger de andere kant op en moest de publieke sector terrein inleveren. De overheid werd niet als oplossing, maar als probleem gezien. Hoge belastingdruk, toenemende overheidsschuld – het werd tijd voor een frisse wind, met meer ruimte voor de marktsector. De Amerikaanse president Ronald Reagan en de Britse premier Margaret Thatcher haalden de bezem door de publieke sector, in Nederland nagevolgd door de kabinetten-Lubbers.
 
... en weer terug
Maar ruim tien jaar geleden kantelde het beeld weer. De Invisible Hand van Adam Smith deed zijn best wel, maar bleek hier en daar toch steken te laten vallen. Tijdens de zogenaamde kredietcrisis dreigde het financieel systeem en daarmee de economie in te storten. Overal moesten overheden banken van de ondergang redden. Zo moest in Nederland Fortis van de ondergang gered worden, dat zojuist een deel van ABN Amro had overgenomen. Het besef daalde in dat markten wel efficiënt waren, maar als het erop aan kwam redden ze het niet zonder de publieke sector.
 
De coronapandemie heeft dat besef versterkt. Door de overheid afgedwongen lock downs, door de overheid verstrekte noodsteun aan ondernemingen, de onmisbaarheid van zorgmedewerkers in de semi-publieke sector – het zijn enkele voorbeelden van de essentiële rol van de overheid tijdens de pandemie. Waarbij wel een kanttekening moet worden gemaakt: de vaccins zijn door de marktsector geleverd. Niettemin, als zelfs een politieke partij als de VVD voor een sterkere overheid pleit, kunnen we aannemen dat de slinger voorlopig weer even richting een sterkere publieke sector gaat.

Klik hier als u het volledige artikel als pdf wilt bekijken/printen.

Heeft u vragen naar aanleiding van dit artikel of wilt u meer weten over onze dienstverlening? Neem dan contact met ons op.

Hoogdividendbeleggen

Onze unieke hoog dividend strategie profiteert van een positieve samenhang tussen dividend en toekomstige winstgroei, levert een constante inkomstenstroom op en is defensief in tijden van koersdaling. U bepaalt natuurlijk zelf of u de inkomsten opneemt of herbelegt.
 
Lees meer over hoog dividend beleggen

Wat onze relaties over ons zeggen:

Team Trustus

Bij Trustus werken ervaren mensen die uw belangen op waarde weten te schatten.



Ontmoet het team


 

Vestigingen

Over Trustus

Trustus is specialist op het gebied van persoonlijk en effectief vermogensbeheer, met jarenlange ervaring in de beleggingswereld.
Onze dienstverlening is tweeledig. Naast het beheren van het vermogen van onze relaties beheren we ook een aantal gespecialiseerde beleggingsfondsen. Onze relaties zijn particulieren, ondernemers, verenigingen of stichtingen. Zij geven ons het vertrouwen om te doen wat goed is, op basis van een vooraf afgesproken risicoprofiel. Niet iedereen heeft tijd, zin of het inzicht om te beleggen. Door dit aan Trustus uit te besteden weet u dat uw vermogen beheerd wordt door professionals die hun vak met kennis en passie uitoefenen.
Trustus heeft alle benodigde vergunningen en inschrijvingen en valt onder toezicht van de Autoriteit Financiële Markten en De Nederlandsche Bank.

Benieuwd naar wat Trustus voor u kan betekenen? Vul ons contactformulier in en wij nemen zo snel mogelijk contact met u op.