header-vervolg

De Nederlandse staatsschuld explodeert

Gepubliceerd op 30 september 2020
De Nederlandse staatsschuld explodeert

In de jaren dertig van de vorige eeuw was premier Hendrikus Colijn de strenge bewaarder van de schatkist. Hij vergeleek de overheid met een gezin. Een gezin zou niet meer moeten uitgeven dan er binnenkomt. Tekorten in het huishoudbudget leiden onvermijdelijk tot schulden. En schulden moeten te allen tijde voorkomen worden.

Minder of meer uitgeven tijdens een crisis?
Dit standpunt leidde tijdens de crisis van de jaren dertig tot een tamelijk rampzalig resultaat. Als gevolg van de crisis kwam er minder belastinggeld binnen, waardoor er een begrotingstekort ontstond. Vervolgens zette Colijn de tering naar de nering en sloeg aan het bezuinigen. Daardoor namen de bestedingen nog verder af, waardoor de crisis zich verdiepte. Het was tegen dit soort beleid dat de Britse econoom John Maynard Keynes zich in diezelfde jaren dertig verzette. Hij betoogde dat de overheid in een crisissituatie juist meer moest uitgeven om de bestedingen op peil te houden.
 
Wat doet de Nederlandse overheid?
Hebben we iets van Keynes geleerd? Tijdens de kredietcrisis van na 2008 werd zijn wijze les in elk geval niet in praktijk gebracht. We zagen toen dezelfde calvinistische reflex als tachtig jaar eerder. Hebben we een tekort of wordt het tekort groter? Dan gaan we bezuinigen. Maar tijdens de coronacrisis is alles anders. De CDA-minister van Financiën Wopke Hoekstra strooit met miljarden, daartoe aangemoedigd door De Nederlandsche Bank (DNB), die in normale tijden helemaal niets van dit soort royale beleid moest hebben. De Miljoenennota 2021 laat zien dat de staatsschuld het maximum van 60 procent van het bruto binnenlands product, dat binnen de EU is afgesproken, passeert. Tot voor kort was die 60 procent zo ongeveer heilig voor DNB.
 
Negatieve rente
Misschien is het goed ons te realiseren dat de Nederlandse staat – en dat geldt ook voor Duitsland – te maken heeft met een negatieve rente op schuldpapier. Het komt erop neer dat de overheid er beter van wordt als ze schulden maakt. Als de overheid geld wil 'ophalen', geeft ze staatsobligaties uit. De rente op staatsobligaties is vrijwel nul. Maar beleggers willen de Nederlandse staatsobligaties graag hebben, ze worden immers beschouwd als een veilige belegging. Daarom zijn ze bereid er een flinke prijs voor te betalen.
Een voorbeeld. De Nederlandse overheid geeft een staatsobligatie uit van € 1.000, ze moet ergens in de toekomst dus € 1.000 aflossen. Maar beleggers willen die obligatie nu zo graag hebben dat ze er wel € 1.020 voor over hebben. De overheid ontvangt dus € 20 extra per obligatie en dat bedrag weegt ruim op tegen de te betalen rente, die vrijwel nul is. Daarom wordt wel gesproken van negatieve rente. Overigens is het in deze situatie beter te spreken over rendement van een obligatie dan over rente.
 
Het WW-fonds
Dit voordeeltje voor de overheid is één van de achtergronden van het zogenaamde Wopke-Wiebes (WW)-fonds. Dit fonds, waarvan het intellectuele eigendom wordt betwist door de ministers Hoekstra en Wiebes, is bedoeld om het zogenaamde 'verdienvermogen' van Nederland te verbeteren, bijvoorbeeld door een betere infrastructuur. De gedachte is dan: als je geld toe krijgt door te lenen en met dat geld je economie kunt verbeteren, waarom zou je dat dan niet doen? Door de negatieve rente is schulden maken voor de overheid wel erg gemakkelijk. En dat geldt niet alleen voor het WW-fonds, maar in feite voor alle uitgaven van de overheid, inclusief de 100 miljard corona-uitgaven.
 
Aflossen in de toekomst
Maar, zo zult u zeggen, een negatieve rente mag dan mooi meegenomen zijn, die schulden moeten uiteindelijk wel een keer terugbetaald worden. Daar valt weinig tegen in te brengen. Toch is het interessant je af te vragen wie al die staatsobligaties kopen. Dat zijn doorgaans grote beleggers, zoals pensioenfondsen en banken. En hier komen de centrale banken in het spel. Overal op de wereld kopen centrale banken staatsobligaties op om daardoor meer geld in de economie te pompen. De centrale banken kopen die obligaties van bijvoorbeeld de banken, soms ook direct van de overheid.
 
Vestzak-broekzak?
En dan doet zich een toch wel merkwaardige situatie voor. De Nederlandse staat steekt zich in de schulden door staatsobligaties te plaatsen. Die staatsobligaties komen voor een flink deel terecht bij de centrale bank – in ons geval DNB in opdracht van de ECB. Het komt erop neer dat de ene publieke instelling, de overheid, een schuld heeft aan een andere publieke instelling, DNB. Iemand heeft half voor de grap wel eens voorgesteld de schuld en de vordering gewoon tegen elkaar weg te strepen. Het is immers een kwestie van vestzak-broekzak. Bij aflossing zijn het geldstromen binnen de publieke sector.
 
Gelukkig was het voorstel 'half voor de grap'. Uitvoering van het wegstreep-voorstel zou betekenen dat de overheid onbeperkt geld kan lenen zonder zich te bekommeren om de aflossing. In feite is dat een kwestie van geldcreatie. In het verleden zijn daar akelige voorbeelden van bekend, zoals in Duitsland een eeuw geleden en recent nog in Venezuela. Geldcreatie kan een alles ontwrichtende hyperinflatie veroorzaken. Dan liever toch maar aflossen.

Klik hier als u het volledige artikel als pdf wilt bekijken/printen.

Heeft u vragen naar aanleiding van dit artikel of wilt u meer weten over onze dienstverlening? Neem dan contact met ons op.

Hoogdividendbeleggen

Onze unieke hoog dividend strategie profiteert van een positieve samenhang tussen dividend en toekomstige winstgroei, levert een constante inkomstenstroom op en is defensief in tijden van koersdaling. U bepaalt natuurlijk zelf of u de inkomsten opneemt of herbelegt.
 
Lees meer over hoog dividend beleggen

Wat onze relaties over ons zeggen:

Team Trustus

Bij TRUSTUS Capital Management werken alleen zeer ervaren mensen die uw belangen als geen ander op waarde weten te schatten.


Ontmoet het team


 

Vestigingen

Over Trustus

Trustus is specialist op het gebied van persoonlijk en effectief vermogensbeheer, met jarenlange ervaring in de beleggingswereld.
Onze dienstverlening is tweeledig. Naast het beheren van het vermogen van onze relaties beheren we ook een aantal gespecialiseerde beleggingsfondsen. Onze relaties zijn particulieren, ondernemers, verenigingen of stichtingen. Zij geven ons het vertrouwen om te doen wat goed is, op basis van een vooraf afgesproken risicoprofiel. Niet iedereen heeft tijd, zin of het inzicht om te beleggen. Door dit aan Trustus uit te besteden weet u dat uw vermogen beheerd wordt door professionals die hun vak met kennis en passie uitoefenen.
Trustus heeft alle benodigde vergunningen en inschrijvingen en valt onder toezicht van de Autoriteit Financiële Markten en De Nederlandsche Bank.

Benieuwd naar wat Trustus voor u kan betekenen? Vul ons contactformulier in en wij nemen zo snel mogelijk contact met u op.