header-vervolg

Hebben we eigenlijk wel een staatsschuld?

Gepubliceerd op 30 november 2021
Hebben we eigenlijk wel een staatsschuld?

Aan het einde van dit jaar zal de Nederlandse staatsschuld tegen de € 500 miljard gaan belopen. Uiteraard zegt zo'n bedrag weinig. Het is als bij een woninghypotheek, die gerelateerd wordt aan het inkomen waarmee de schuld moet worden afgelost. De staatsschuld wordt dan vergeleken met de omvang van de Nederlandse economie, waarvoor doorgaans het bruto binnenlands product (bbp) als maatstaf wordt genomen. Zo gezien is de Nederlandse staatsschuld ongeveer 58 procent van het bbp.

Een kwestie van vergelijken
Je kunt op verschillende manieren naar zo'n percentage kijken. Begin vorig jaar, dus nog voordat corona toesloeg, bedroeg de staatsschuld ongeveer € 400 miljard, rond de 48 procent van het bbp. De toename van € 100 miljard is uiteraard grotendeels te wijten aan de steunmaatregelen in verband met de coronapandemie. En toch ligt de Nederlandse schuld nog onder de EU-norm van 60 procent van het bbp. Dat is ondanks de enorme extra uitgaven een heel behoorlijk resultaat. De gezamenlijke EU-landen hebben een schuld van iets boven de 100 procent van het bbp. Met als uitschieter Griekenland, dat zelfs boven de 200 procent scoort.
 
Mag de staat schulden maken?
Een fundamentele vraag in dit verband is: mag een land eigenlijk wel een schuld hebben? Zadel je de toekomstige generaties niet op met de rente en aflossingen? Dat was de algemene opinie in de jaren dertig, toen premier Hendrik Colijn de overheidsfinanciën als een degelijke huisvader bestierde. Tegenwoordig kijken we daar wat anders naar. De overheid kan bijvoorbeeld investeren in de infrastructuur of in het onderwijs. Tegenover een hogere staatsschuld staat dan een hoger groeivermogen van de economie. Een goede infrastructuur en goed onderwijs verdienen zichzelf terug. Toekomstige generaties worden zo gezien als erfgenamen van een goede infrastructuur en goed onderwijs en ja, ook van de staatsschuld.
 
Maar toch, de staatsschuld blijft een schuld en in het nog steeds calvinistische Nederland willen we het liefst zo snel mogelijk van onze schulden af. Maar voordat we gaan aflossen is het aardig kennis te nemen van een alternatieve en nogal originele opvatting over de staatsschuld, namelijk dat die er helemaal niet is. Uiteraard is die schuld er formeel wel, maar als je er een aantal andere zaken bij betrekt blijft er niets van over en zelfs minder dan dat. Laten we eens kijken hoe die redenering, die onder andere door de econoom Aart de Vos wordt gepropageerd, in elkaar zit.
 
Nederland vergeleken met Duitsland
De Vos vergelijkt de Nederlandse situatie met de Duitse. Het bijzondere van Nederland is dat voor de pensioenen van ambtenaren wordt gespaard. Het pensioenfonds voor ambtenaren en leraren, het ABP, heeft een vermogen van rond de € 500 miljard. Elk jaar stroomt zo'n € 30 miljard aan pensioenpremies het fonds in. In Duitsland bestaat een dergelijk fonds niet. De pensioenen van ambtenaren worden uit de schatkist betaald, er wordt dus niet voor gespaard. De gedachte is nu dat je het ABP-vermogen van de Nederlandse staatsschuld kunt aftrekken. De vergelijking gaat enigszins mank, maar denk aan een gezin dat een hypotheekschuld heeft, maar tegelijkertijd een fors spaarsaldo. Echte zorgen over je hypotheekschuld hoef je je dan niet te maken.
 
Een staatsschuld van nul?
Nu wil het toeval dat zowel de staatsschuld als het ABP-vermogen zo'n € 500 miljard bedraagt. Formeel tegen elkaar wegstrepen kan uiteraard niet, het ABP-vermogen kan niet even gebruikt worden om de staatsschuld af te lossen. Maar voor de ambtenarenpensioenen hoeven in de toekomst geen belastingmiddelen te worden gebruikt, zoals in Duitsland.
 
Toekomstige inkomstenbelasting
Je kunt nog wat verder gaan. Naast het ABP zijn er meerdere andere pensioenfondsen, elke bedrijfstak heeft er wel één. Als deze andere pensioenfondsen in de toekomst gaan uitkeren, komt een deel als inkomstenbelasting bij de overheid terecht. Als je aanneemt dat een derde deel van de uitkeringen in de toekomst wordt ingehouden in de vorm van inkomstenbelasting, kun je ook die bedragen alvast van de staatsschuld aftrekken. De Vos komt dan voor 2020 tot een negatieve staatsschuld van € 550 miljard. We hebben helemaal geen schuld, maar een overschot!
 
Het is een aardige manier van jezelf rijk rekenen. De Vos heeft weinig weerklank gevonden voor zijn ideeën. Intuïtief denk je toch: ja, maar de toekomstige generaties moeten de schuld wel degelijk aflossen, hoe je het ook wendt of keert. Aan de andere kant zou het aardig zijn als een aantal gerenommeerde economen zich over dit probleem zouden buigen.

Klik hier als u het volledige artikel als pdf wilt bekijken/printen.

Heeft u vragen naar aanleiding van dit artikel of wilt u meer weten over onze dienstverlening? Neem dan contact met ons op.

Hoogdividendbeleggen

Onze unieke hoog dividend strategie profiteert van een positieve samenhang tussen dividend en toekomstige winstgroei, levert een constante inkomstenstroom op en is defensief in tijden van koersdaling. U bepaalt natuurlijk zelf of u de inkomsten opneemt of herbelegt.
 
Lees meer over hoog dividend beleggen

Wat onze relaties over ons zeggen:

Team Trustus

Bij Trustus werken ervaren mensen die uw belangen op waarde weten te schatten.



Ontmoet het team


 

Vestigingen

Over Trustus

Trustus is specialist op het gebied van persoonlijk en effectief vermogensbeheer, met jarenlange ervaring in de beleggingswereld.
Onze dienstverlening is tweeledig. Naast het beheren van het vermogen van onze relaties beheren we ook een aantal gespecialiseerde beleggingsfondsen. Onze relaties zijn particulieren, ondernemers, verenigingen of stichtingen. Zij geven ons het vertrouwen om te doen wat goed is, op basis van een vooraf afgesproken risicoprofiel. Niet iedereen heeft tijd, zin of het inzicht om te beleggen. Door dit aan Trustus uit te besteden weet u dat uw vermogen beheerd wordt door professionals die hun vak met kennis en passie uitoefenen.
Trustus heeft alle benodigde vergunningen en inschrijvingen en valt onder toezicht van de Autoriteit Financiële Markten en De Nederlandsche Bank.

Benieuwd naar wat Trustus voor u kan betekenen? Vul ons contactformulier in en wij nemen zo snel mogelijk contact met u op.