header-vervolg

De eenzame weg van Erdogan

Gepubliceerd op 30 december 2021
De eenzame weg van Erdogan

In de economie is het niet zo eenvoudig om te experimenteren. Bijvoorbeeld: laten we de hoeveelheid geld in omloop eens verdubbelen, kijken wat er dan gebeurt. Of: laten we de belastingdruk eens halveren, kijken wat het effect op de rest van de economie is. Zoals chemici en natuurkundigen in bepaalde gevallen proeven kunnen doen, is dat voor economen nauwelijks mogelijk. De maatschappelijke gevolgen zouden te groot zijn.

Maar soms helpt de werkelijkheid een handje. In Turkije voert president Erdogan een rentepolitiek die tegen alle economische regels ingaat. Hij heeft een geheel eigen theorie ontwikkeld over het verband tussen rente en inflatie en handelt daar ook naar. Het resultaat is aan de ene kant dat hij de Turkse economie naar de knoppen helpt en aan de andere kant dat dit 'experiment' de bestaande economische theorie bevestigt.
  
Centrale banken: afhankelijk of onafhankelijk?
Maar eerst: wie bepaalt eigenlijk de hoogte van de rente? Dat is in vrijwel alle gevallen de centrale bank van een land. In de EU bijvoorbeeld is dat de Europese Centrale Bank (ECB), in de VS is dat de Federal Reserve. De gedachte is dat de centrale bank daarin onafhankelijk zou moeten opereren ten opzichte van de regering, hetgeen in de EU en de VS ook het geval is. De eerste president van de ECB, de Nederlander Wim Duisenberg, werd eens belaagd door allerlei critici, die het beter wisten dan hij. Over hen sprak Duisenberg ooit de iconische woorden: "Ik hoor ze wel, maar ik luister niet."
 
In min of meer autocratisch geregeerde landen hebben politici vaak sterk de neiging zich met het rentebeleid van hun centrale bank te bemoeien. In Rusland en Turkije is dat heel duidelijk het geval, maar zelfs in de VS dacht president Donald Trump het meerdere keren beter te weten dan de president van de Federal Reserve. Nu is de benoeming van een centralebankpresident altijd een politieke benoeming. In de VS wordt de topman of -vrouw van de centrale bank door de Amerikaanse president benoemd. In de EU is dat de taak van de Europese Raad. Maar waar in deze twee gevallen de politiek zich vervolgens op afstand houdt, dient in Turkije de topman van de centrale bank zich constant aan politieke richtlijnen te houden. Zo niet, dan volgt ontslag.
 
De val van de lira...
Probleem in Turkije is de koers van de lira, de Turkse munteenheid. Internationale beleggers laten de lira links liggen, omdat ze geen vertrouwen hebben in de Turkse economie en met name niet in de maatregelen van de Turkse regering om de situatie te verbeteren. De waarde van de lira gemeten in euro's is het afgelopen jaar dan ook bijna gehalveerd. Omgekeerd moeten de Turken dus bijna tweemaal zo veel voor een euro betalen. En niet alleen voor de euro, voor andere valuta's geldt min of meer hetzelfde.
 
... leidt tot inflatie
Een direct zichtbaar gevolg van de ingestorte lira is dat de Turkse invoer van allerlei producten twee keer zo duur wordt. En dat leidt tot een stevige inflatie in Turkije van zo'n 20 procent per jaar. Als dat een paar jaar zo door gaat, blijft er van de koopkracht van de Turkse bevolking weinig over. Je zou zeggen dat een gehalveerde lira de Turkse export kan bevorderen, maar dat is een langetermijneffect, waar voorlopig weinig van te merken is.
 
Een hogere rente?
Is er iets te doen tegen de daling van de lira? Zeker, volgens de algemeen geaccepteerde logica dient de Turkse centrale bank de rente te verhogen. Het gevolg zou zijn dat buitenlandse beleggers, aangetrokken door de hogere rente, meer geld gaan beleggen in Turkije. Ze wisselen daartoe hun euro's en dollars om in lira's, waardoor de koers van de lira stijgt. Als je de Turkse rente maar voldoende verhoogt, gaat de lirakoers eveneens omhoog.
 
Niet als het aan Erdogan ligt
Maar nu komt president Erdogan in beeld. Zoals wel meer autocratische leiders moet hij niets van een hogere rente hebben. Dat ontmoedigt de investeringen maar. En misschien speelt zijn islamitische achtergrond ook nog een rol. De islam, net zoals het christendom een paar eeuwen geleden overigens, moet niets van het verschijnsel rente hebben. Rente en woeker zijn zo ongeveer hetzelfde. Daar komt bij dat Erdogan een eigen theorie ontwikkeld heeft, die erop neer komt dat de inflatie niet in de eerste plaats door de gedaalde lira komt, maar door de hoge rente. De hoge rente wordt immers in de prijzen doorberekend. In Turkije is de rente zo'n 15 procent (ter vergelijking: in de EU rond de nul procent).
 
Erdogan dwingt de centrale bank dan ook tot een lage rente, in elk geval lager dan nodig is om de lira overeind te houden. Met de bekende gevolgen: buitenlandse beleggers mijden Turkije steeds vaker, de lira gaat verder onderuit en de Turkse inflatie stijgt gestaag door. Volgens Erdogans persoonlijke theorie zal, om de inflatie te bestrijden, de rente nog verder omlaag moeten. Waar dit ophoudt weet niemand. Het enige dat Erdogan tot nu toe bereikt heeft, is dat hij de juistheid van de bestaande economische theorie bevestigd heeft.

Klik hier als u het volledige artikel als pdf wilt bekijken/printen.

Heeft u vragen naar aanleiding van dit artikel of wilt u meer weten over onze dienstverlening? Neem dan contact met ons op.

Hoogdividendbeleggen

Onze unieke hoog dividend strategie profiteert van een positieve samenhang tussen dividend en toekomstige winstgroei, levert een constante inkomstenstroom op en is defensief in tijden van koersdaling. U bepaalt natuurlijk zelf of u de inkomsten opneemt of herbelegt.
 
Lees meer over hoog dividend beleggen

Wat onze relaties over ons zeggen:

Team Trustus

Bij Trustus werken ervaren mensen die uw belangen op waarde weten te schatten.



Ontmoet het team


 

Vestigingen

Over Trustus

Trustus is specialist op het gebied van persoonlijk en effectief vermogensbeheer, met jarenlange ervaring in de beleggingswereld.
Onze dienstverlening is tweeledig. Naast het beheren van het vermogen van onze relaties beheren we ook een aantal gespecialiseerde beleggingsfondsen. Onze relaties zijn particulieren, ondernemers, verenigingen of stichtingen. Zij geven ons het vertrouwen om te doen wat goed is, op basis van een vooraf afgesproken risicoprofiel. Niet iedereen heeft tijd, zin of het inzicht om te beleggen. Door dit aan Trustus uit te besteden weet u dat uw vermogen beheerd wordt door professionals die hun vak met kennis en passie uitoefenen.
Trustus heeft alle benodigde vergunningen en inschrijvingen en valt onder toezicht van de Autoriteit Financiële Markten en De Nederlandsche Bank.

Benieuwd naar wat Trustus voor u kan betekenen? Vul ons contactformulier in en wij nemen zo snel mogelijk contact met u op.